Afrikaanse Foto Terme

This is a list of Afrikaans translations for English photographic terms. The entire article is in Afrikaans, so international readers may have some difficulty following it.

Omdat Afrikaanssprekendes gewoonlik op Engelse bronne oor fotografie aangewese is, sukkel ons soms om fotografiese konsepte in Afrikaans uit te druk. Hierdie lysie is maar baie informeel saamgestel. Ek is nie opgelei in Afrikaans as vak nie, en daar is baie ruimte vir verbetering. Gebruik gerus die kontak funksie op hierdie webblad om my te kontak as u van beter Afrikaanse vertalings bewus is, of as u nog woorde wil voorstel vir byvoeging.

Johan C Louw het ‘n boek in 1998 uitgegee met die titel “Hoe om puik fotos te neem”, wat via die PSSA se lys publikasies beskikbaar was. Agterin was ‘n woordelys met Afrikaanse terme, sonder die Engels. Ek het die behoefte gevoel om Engelse woorde langs die Afrikaans te hê, omdat mens gewoonlik soek na vertalings vir Engelse terme. Ek het begin met woorde waarvan die Afrikaans in Johan se woordelys voorgekom het, maar ek het ou terme wat spesifiek tot film fotografie was uitgelaat (soos “reciprocity failure”). Daarna het ‘n geleidelike proses gevolg om die lys aan te vul met terme wat ons in die foto klubs gereeld gebruik; en veral die nuwer woorde wat sedert digitale fotografie bygekom het. Ek voeg van tyd tot tyd steeds nuwe terme by. Die beskrywings van die woorde is ook my eie.

My voorkeur is om liewer by Engels te hou as om kunsmatige Afrikaanse “studeerkamer woorde” te gebruik. Die Engels is ook vir my beter as anglisismes. Wanneer ‘n term na die funksie naam op die kamera, of die naam van die funksie in rekenaar programme verwys, verkies ek om die naam net so in Engels te los, tensy ‘n baie goeie Afrikaanse woord bestaan. As jy byvoorbeeld “verfkwas” vir Photoshop se “paintbrush” gebruik, gaan jy “cursor”, “layers”, “Art filters” en wat nog alles moet vertaal, en g’n siel sal later kan volg waar in Photoshop jy is nie. Gebruik net Photoshop se eie terme. Net so met kameras: die Engels is op die kamera gegrafeer; die “M” vir “Manual” gaan nie verander na “H” vir “handbeheer” omrede jy Afrikaans praat nie. Ons het egter goeie Afrikaanse terme vir “sluiter”, “lensopening” en so meer, en daar gebruik ek graag Afrikaans.

Hierdie lys is oorwegend gemik op die fotografie proses, met ander woorde die kamera, lense, en die funksies om ‘n foto te neem. Sodra mens die digitale verwerking en argivering prosesse ook begin insluit, ontplof die aantal terme; en dit oorvleuel met terme wat reeds uit rekenaarwetenskap bekend is. Ek sien geen nut om “CD ROM”, “Hard disk”, “Memory” … en als wat nog hier in te sluit nie. Daar bestaan reeds rekenaar woordeboeke daarvoor. Ook wat betref die bedryfstelsels (Windows, Linux, Apple), en al die sagteware pakkette soos Lightroom, Photoshop, Corel Photo Paint, ontstaan die probleem dat firmas terme skep vir bemarking en om hulle produk van ander te onderskei; sodat soortgelyke funksies in verskillende produkte amper soos ‘n handelsmerk ‘n eie naam kry. Nikon Capture se “Control points” is so ‘n vervaardiger-spesifieke term wat baie met Lightroom se “Adjustment brush” ooreenkom. Die produk handleiding verduidelik dit, en om nou vir beide vervaardigers Afrikaanse ekwivalente te gaan soek, raak sinneloos. Mens kan ook verval in al die akronieme – CMOS, CCD, ISO, CMYK, EXIF en so meer. Ons gebruik gewoonlik die akronieme net so in Afrikaans, so vertaling is nie nodig nie, en die Engelse literatuur verduidelik reeds waarvoor dit staan. Ek lys ook nie juis terme soos “dye-sublimation printer” nie, wat na my mening meer in die konteks van professionele fotografie hoort – my aksent lê op amateur fotografie.

— A —

Aberrations Optiese Afwykings kom voor in byna alle lense en hierdie afwykings bederf of wysig die beeld op een of ander manier. Daar is verskeie soorte afwykings en as die vervaardiger vir een tipe korrigeer, kan dit veroorsaak dat ‘n ander tipe bly. Die duurder lense het minder afwykings, maar geen lens is honderd persent sonder afwykings nie. Sien onder (Astigmatism), (Coma), (Curvature of field), (Spherical aberration), (Distortion), en (chromatic aberration).

Accessories Bykomstighede.

Accessory shoe Ander term vir Hot Shoe. Afrikaanse term onbekend. Aanvanklik was die sok waarop die flits aan die kamera monteer, ‘n eenvoudige metaal gleuf waarin die flits se voet kon inskuif. Later is ‘n elektriese kontak in die middel aangebring om die flits saam met die sluiter te laat afgaan. Vandaar die naam “hot shoe”. Moderne kameras het addisionele vervaardiger-spesifieke elektriese kontakte wat die flits ook outomaties kan verstel. Die koppelvlak word deesdae ook gebruik om video mikrofone,GPS en ander bykomstighede op die kamera te monteer en toerusting soos radiobeheerde afstandbeheer van flitse met die sluiter te sinchroniseer.

Adapter Passtuk. Om bykomstighede wat vir een kamera ontwerp was, op ‘n ander kamera te kan gebruik. Spesiale pas-ringe (adapter rings) kan soms gebruik word om een tipe kamera se lense op ‘n ander tipe kamera te gebruik – met verlies van sommige funksies soos autofokus, natuurlik.

Ambient Light Beskikbare lig. Beskikbare lig verwys na natuurlike lig buite, of ligte wat in elk geval in ‘n vertrek aangeskakel is; met ander woorde lig wat nie kunsmatig bygevoeg word deur ‘n fotograaf nie. Sien ook (Artificial Light).

Angle of View sien (Field of View).

Aperture Lensopening ‘n Meganisme bestaande uit sowat 5 tot 9 lemme\blaaie wat oor mekaar skuif om naastenby ‘n sirkelvormige opening in die lens te skep. Die lensopening is verstelbaar om beligting (Exposure) en velddiepte (Depth of field) te beheer.

Aperture Priority Lensopening voorkeur – die Afrikaanse term is ‘n studeerkamer woord. In die spreektaal word die simbool op die kamera (bv “AV” vir Canon) gebruik, of alternatiewelik is die Engelse term algemeen, aangesien dit ‘n funksie op die kamera is. Dit verwys na ‘n modus waarin die fotograaf prioriteit/voorkeur gee aan die lensopening en dit self instel. Die kamera stel dan die sluiterspoed (Shutter Speed) om teen ‘n gegewe ISO die foto te belig.

Artificial Light Kunsmatige lig. Lig van ‘n mensgemaakte bron. In fotografie konteks, ook dan spesifiek lig wat deur die fotograaf bygevoeg word om die foto anders te laat vertoon – veral elektroniese flits, of studio ligte.

Aspherical Lens Asferiese Lens Sien (Spherical Aberrations). Die term verwys na die lens se ontwerp om sferiese afwyking en distorsie teen te werk in wyehoek lense. Een of meer elemente in die lens word so geslyp dat dit nie presies sferies is nie.

Aspect Ratio Beeldverhouding Dit verwys na die verhouding tussen die hoogte en die wydte van die beeld. ‘n Vierkant sal 1:1 wees. Die 35mm sensors is gewoonlik 2:3, terwyl die Micro Four Thirds kameras 4:3 is. Die HD video formaat is weer 16:9. Talle digitale kameras het die opsie om verskillende verhoudings te kan stel.

Astigmatism astigmatisme Sien (Aberrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense wat ‘n punt in die onderwerp op die fokuspunt projekteer as twee skerp lyne. Die probleem vererger na die kante van die foto. ‘n Afrikaanse term is onbekend.

Automatic Outomaties Dit het aanvanklik verwys na kameras se outomatiese beligting. Later het outomatiese fokus bygekom (sien “autofocus”), asook outomatiese flitsfotografie (sien “TTL flash”). Veral op kompakte kameras en video kameras word die zoom funksie ook elektronies aangedryf, en dit word outomatiese zoem genoem.

Auto exposure lock afgekort as “AE-Lock”, en die Engelse afkorting word meestal in Afrikaanse gesprekke gebruik. Dit verwys na ‘n funksie op die kamera om die beligting instelling te behou as mens die kamera in ‘n ander rigting draai om die foto te neem. ‘n Afrikaanse vertaling gaan net verwarrend wees, aangesien die letters “AE” gewoonlik op die kamera aangebring is.

Auto focus Outofokus Funksie wat die lens outomaties laat fokus. Beide die kamera en die lens moet dit steun.

Available Light Beskikbare lig Die lig wat in die omgewing beskikbaar is, hetsy natuurlike lig, straatligte of ander ligte wat in elk geval brand. Dit staan in teenstelling met lig wat die fotograaf byvoeg deur byvoorbeeld ‘n elektroniese flits (Flash).

— B —

Background Agtergrond – die toneel agter die onderwerp.

Backlight / Backlighting Lig wat van agter die onderwerp min of meer in die kamera in skyn. Die Afrikaanse term “Trubeligting” is tegnies verkeerd – dit moet eintlik “Truverligting” wees – sien die onderskeid tussen Beligting (Exposure) en Verligting (Lighting). Byna niemand gebruik egter die term nie, en die Engels is dalk verkieslik om verwarring te voorkom.

Barn Doors ? Ek het nog nie ‘n Afrikaanse term raakgeloop nie. Beweegbare flappe wat om studio ligte geplaas word om te beheer waar die lig skyn.

Battery charger Battery laaier toestel wat by die muur se kragpunt inprop om herlaaibare batterye te laai.

Battery pack Battery pak (a) toestel wat onder aan sekere kameras vasskroef en ekstra batterye hou om die kamera se batterylewe te verleng; of (b) toestel met swaardiens batterye wat die gebruik van spesiale studio ligte buite moontlik maak.

Bayer Sensor – Bayer is die persoon wat die sensor patroon ontwerp het, se van; en Sensor is ook ‘n Afrikaanse woord, so die term kan net so gebruik word. Net so kan Bayer Pattern as Bayer patroon vertaal word.

Bellows ‘n Konsertina-agtige apparaat wat as verstelbare verlengbuis (Extension tube) in makro fotografie gebruik word. Die Afrikaanse term “konsertina” is ‘n studeerkamer woord – Konsertina’s hoort in ‘n boereorkes.

Bit Depth Bis diepte/wydte JPEG beelde gebruik 8 bisse (bits) om een kleur voor te stel, in ‘n kombinasie van rooi, blou en groen; wat dus 8 x 3 = 24-bis kleurdiepte gee. Sommige kameras lewer deesdae 12, 14 of 16 bisse per kleur; en ‘n fyner skakering van kleure, asook ‘n beter dinamiese reeks (dynamic range) is hiermee moontlik.

Black and white Swart en wit – soms ook monochroom genoem.

Blown out Uitgewas Term waarmee aangedui word dat ‘n gedeelte van die foto so oorbelig is dat daar geen detail meer in die wit sigbaar is nie.

Blur Onskerpte – weens beweging van die kamera of weens die onderwerp wat tydens ‘n lang beligtingstyd beweeg.

Bokeh ? Ek verstaan dis oorspronklik ‘n Japannese woord. Dit word gebruik vir die sirkelvormige patrone in die uit-fokus gedeeltes van fotos. Helder kolle neem die patroon van die lensopening (diafragma) aan. As die diafragma ses blaaie het, wys die lens ‘n seshoek. So kan ‘n sewe-hoek, of agthoek ook wys afhangend van die lensopening. Die moderne estetiese gevoel is dat daardie vorm so na aan vol rond as moontlik moet wees, en nuwer lense het tot nege blaaie in die lensopening om die ronding te verbeter.

Bounce flash Weerkaatste flits – Die kamera flits word na die plafon of ‘n muur toe gemik en van daar na die onderwerp weerkaats.

Buffer Buffer – met Afrikaanse uitspraak van die ‘u’. Die kamera het ‘n interne geheue, waar fotos gestoor word (veral as mens teen vinnige spoed aksie fotos neem), terwyl hulle beurte afwag om na die stadiger geheue kaart gekryf te word.

Burst mode ? – alternatiewe term vir (continuous mode).

Bracketing ? Ek het nog nie ‘n Afrikaanse term raakgeloop nie. In gevalle waar die eksakte beligting onseker is, neem die fotograaf twee, drie, of tot soveel as vyf fotos, elkeen effens ligter of donkerder as die vorige, om later die foto met die beste resultaat te kies. Talle kameras het funksies wat outomaties die beligting vir soveel fotos as wat die fotograaf kies, te verstel met so min as 1/3 stop verskil. Die ou Contax film kameras het ‘n opsie gehad om met die enkele druk van die sluiter, outomaties al die fotos te neem (automatic bracketing). Fotograwe het mettertyd besef dat die tegniek wyer toepassing as net beligting het, en daar word ook gepraat van focus bracketing waar die fokuspunt verander word, flash bracketing, waar die sterkte van die flits wissel, en depth of field bracketing waar die lensopening verander word om fokus diepte te wissel tussen die verskeie fotos.

— C —

Cable Release Afstand beheer kabel, sien “Remote Release”.

Camera bag Kamerasak ‘n Sak, gewoonlik met spons of ander sagte materiaal uitgevoer om kameras, lense, batterye en ander bykomstighede te vervoer. Die sak is soms in die vorm van ‘n Camera backpackKamera rugsak, of ‘n Camera caseKamera tas, ‘n harde plastiek tas wat in sekere gevalle selfs waterdig en stofdig geseël is.

Camera Shake Beweging. wanneer die kamera nie stil gehou word tydens beligting nie, is die resultaat ‘n onskerp beeld oor die hele foto. Dit is gewoonlik ‘n fout wat die foto bederf, maar dit word soms doelbewus gedoen om ‘n kreatiewe doel te bereik.

Camera Raw Sien (Raw).

Candid Afrikaanse term onbekend. Dit verwys na fotos, gewoonlik van mense, wat ‘n situasie uitbeeld soos dit werklik gebeur, sonder dat die fotograaf daarin inmeng, of die mense poseer. Straatfotografie word gewoonlik op die ‘candid’ manier gedoen, of kom minstens voor asof die situasie ‘candid’ gefotografeer was. Die woordeboek vertaal die woord as ‘openhartig’, ‘eerlik’, maar dit vertaal ‘candid camera’ as ‘steelkamera’. Laasgenoemde term dui daarop dat etiese kwessies kan ontstaan as die fotograaf onnadenkend optree.

Card Reader Kaart leser ‘n Apparaat waarin ‘n kamera geheue kaart geplaas kan word. Dit word dan by ‘n rekenaar ingeprop om die foto’s te kan aflaai op die rekenaar.

Center-weighed metering Sentrale Area Ligmeting ‘n Modus waarmee die ligmeter in die kamera die liglesing van die totale toneel meet, maar groter gewig toeken aan die middel van die foto.

Chromatic aberration Kleur afwyking Sien (Abearrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense wat lig in die spektrum van kleure opbreek sodat een kleur (pers in baie gevalle) ‘n skadu lyn langs die onderwerp vorm, veral na die kante van die foto. Sien ook (Purple Fringing).

Close up photography Naby fotografie Die fotografering van kleinerige voorwerpe soos blomme of produkte, en dit kan die gebruik van makro fotografie toerusting insluit. Die verskillende bronne se terme oorvleuel en talle van my beste makro fotografie boeke praat bloot van “close-up photography”, sonder om makro of naby foto’s te onderskei. Oor die algemeen behels naby fotografie so 1:3 vergroting (tonele groter as ongeveer 75mm); en makro fotografie is die fotografering van kleiner tonele.

Close up lens Vergrotinglens ‘n Lensie wat soos ‘n filter voor aan normale lense geskroef word sodat daardie lens nader kan fokus as normaalweg.

Coating Bestryking/aanpakking ? ‘n spesiale chemiese laag word aan goeie lense aangebring om interne weerkaatsings te verminder, en die transmissie van lig te verbeter.

Colour Balance Kleur balans / witbalans Die film of die kamera se WB stelling is gekalibreer om onder verskillende tipes lig (sonlig, tungsten gloeilampe, fluorescent ligte, ens) kleure getrou weer te gee. Indien ‘n fout gemaak was met die kamera se instelling kan RAW tipe fotos agterna maklik reggestel word tydens digitale verwerking. JPEG tipe fotos moet egter reg gestel wees in die kamera.

Coma Koma? Sien (Aberrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense wat ligpunte in die onderwerp op die fokuspunt projekteer met komeet-agtige stertjies. Die probleem vererger na die kante van die foto.

Compatible Versoenbaar / Verenigbaar – vervaardigers maak baie bykomstighede wat slegs met hulle eie handelsmerk kan werk, of met beperkte funksies sal werk as dit saam met ‘n ander vervaardiger se toerusting gekoppel word. So sal Nikon lense met ‘n spesiale passtuk op ‘n Canon kamera kan pas, maar die outofokus en beeldstabilisering sal nie meer werk nie. Die TTL funksie van elektroniese flitse is ook spesifiek tot ‘n vervaardiger.

Composition Komposisie – Die plasing van elemente in ‘n foto om die beste estetiese effek te kry.

Continuous Autofocus (AF-C) Aaneenlopende Outofokus Die kamera bly fokus as jy die sluiter (of die AF knop) inhou. Sien ook (Single autofocus) waar die kamera ophou fokus sodra die onderwerp die eerste keer skerp is.

Continuous mode/Continuous Drive Aaneenlopende Modus Die kamera hou aan foto’s neem solank die sluiter knopppie ingehou word (tot die buffer vol raak). Die term “Motor drive” verwys na uitgediende tegnologie: vandag se kameras het nie meer film wat met ‘n motortjie aangedraai word in so ‘n aaneenlopende proses nie. Kompakte kameras het gewoonlik ‘n “burst mode” wat dieselfde beteken.

Contrast Kontras – visuele effek waar wit en swart, of kleure wat teenoor mekaar op die kleurwiel is, gebruik word om teen mekaar af te steek en die foto se impak te verhoog. Kontras kan ook ten opsigte van die onderwerp voorkom soos ‘n kerk en ‘n kroeg langs mekaar.

Converge Konvergeer/Ineenloop ‘n Tipe vervorming (Distortion) wat vertikale strukture se lyne na die middel laat inloop. Mens kry dit byvoorbeeld as ‘n hoë gebou afgeneem word, is die basis breed, maar die gebou word nouer na bo in die foto.

Converter Word selde vertaal in normale gesprekke. Die term “omsetter” verklap dat jy ‘n woordeboek geraadpleeg het. ‘n “Tele converter” word tussen die kamera en die lens geplaas om die lens meer soos ‘n telefoto lens te laat funksioneer. Vir kompakte kameras kry mens ook ‘n “wide angle converter” wat voor aan die lens pas om die lens meer soos ‘n wyehoek lens te laat funksioneer. ‘n “Macro converter” is ‘n ander term vir ‘n “Close-up filter” wat in makro fotografie gebruik word.

Crop – As werkwoord kan mens dit met “sny” of “afsny” vertaal. As selfstandige naamwoord val “afsnyding” nie so lekker op my tong nie, en ek gebruik die Engelse term. Crop beskryf gewoonlik ‘n doelbewuste aksie, terwyl (truncate) die afsnyding as nalatige fout uitwys.

Curvature of field ? Sien (Aberrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense wat reguit lyne effens geboë laat vertoon. Die probleem vererger na die kante van die foto. Ek het nog nie ‘n Afrikaanse term opgespoor nie – miskien kan iemand met agtergrond in optometrie dalk help?.

— D —

Depth of field Diepte van veld / velddiepte / fokus diepte hoe ver voor en agter die punt waarop die lens fokus, ‘n aanvaarbaar skerp beeld voorkom, voordat die beeld duidelik uit fokus raak.
Ek het die ou bekende term ‘velddiepte’ oorgeneem, maar die tydskrif Weg April 2013, p.78 het in ‘n artikel oor die onderwerp die term ‘fokus diepte’ gebruik. Ek dink dit is ‘n meer beskrywende term.

Depth of field Preview velddiepte voorskou / fokus diepte voorskou – ‘n funksie op die kamera om die lensopening toe te maak tot op die grootte waarop die lensopening (diafragma) gestel is. Dit laat die fotograaf toe om die velddiepte (depth of field) te kontroleer voor die foto geneem word.

Diaphraghm Diafragma Ander term vir Lensopening (Aperture).

Diffraction Diffraksie ‘n Optiese afwyking (Aberration) wat teen klein lensopeninge voorkom.

Diffuser Ligverstrooier Iets wat voor ‘n lig geplaas word om die lig te versprei sodat skerp skaduwees versag kan word. Die verstrooier kan matglas, wit plastiek, of sekere tipes fyn geweefde materiaal wees. Dit word soms in ‘n (soft box) gemonteer wat sorg dat lig nie aan die kante verby kom nie, en dat die affêre maklik aan die flits kan heg.

Digital Digitaal ‘n Elektroniese formaat waarin inligting diskreet (in duidelik onderskeie statusse soos aan/af of nul/een) oorgestuur word. Dit is te onderskei van die ouer chemiese proses in film kameras; asook die analoog elektroniese kameras van die laat 1980′s en vroeë 1990′s, soos die Canon RC-760 en Nikon QV-1000C. Net soos analoog video iets anders as rolprent film is, is analoë stil kameras iets anders as film kameras. Wat egter ook waar is, is dat die ou chemiese film kameras ook elektronika gehad het, byvorbeeld vir ligmeters, en daardie elektronika was aanvanklik analoog.

Digital zoom Digitale zoem Digitale kameras bied soms die opsie om die foto outomaties af te sny (Crop), sodat die middelste deel behoue bly en vergoot word. Die beeld kwaliteit en resolusie verlaag drasties.

Diopter Adjustment Dioptriese verstelling? Fotograwe wat bril dra, kan soms die opsie gebruik om die kamera se oogstuk volgens hulle bril voorskrif te stel, en dan kan die kamera sonder bril gebruik word.

Distortion Vervorming Sien (Aberrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense. Die reguit lyne van ‘n reghoek sal weens Barrel distortion soos ‘n vaatjie uit bult; of weens pincushion distortion na binne toe kurf. Ek is nie bewus van Afrikaanse woorde hiervoor nie. Rekenaar programme soos Lightroom het ‘Distortion correction’ opsies om tydens die digitale verwerking die probleem te korrigeer. ‘Distorsie korreksie’ is ‘n lelike anglisisme, gebruik dan liewer die Engels.

Downsample ? ‘n Foto wat teen hoë resolusie geneem was, word na ‘n kopie teen laer resolusie gestoor. Dit word tipies gedoen om die foto se grootte te verklein om makliker op die Internet of in epos te versprei.

— E —

Element Element Lense bestaan uit samestellings van verskeie kleiner glas sense wat elk as ‘n element bekend staan.

Exposure Beligting – die aksie van die kamera om die sensor aan lig bloot te stel. Dit word egter ook gebruik om te verwys na die fotograaf se keuse van verstellings vir die proses (die kombinasie van ISO, lensopening en sluiter spoed vir ‘n gegewe sterkte lig) wat dan bepaal hoe lig of donker die foto is. Let op die onderskeid tussen beligting (Exposure) en verligting (Lighting).

Exposure compensation/compensate kompensasie/kompenseer In moeilike beligtingstoestande kan die algoritme in die kamera se outomatiese beligting modusse ‘n verkeerde verstelling maak. Die kompensasie meganisme laat die fotograaf toe om per hand ‘n waarde (sien Exposure Value) in te voer wat die foto dienooreenkomstig ligter of donkerder maak.

Exposure Value (EV) Ekwivalente waarde is ‘n manier om die hoeveelheid vermeerdering of vermindering van die beligting wat tydens kompensasie (sien Exposure Compensation) toegepas word, op die kamera in te stel sonder om na ‘n spesifieke lensopening, sluiterspoed, of ISO waarde te verwys. Dus sal +1EV beteken dat een stop meer beligting benodig word, en die kamera funskie ( AV/A of TV/S of P ) sal bepaal of +1EV in terme van ‘n groter lensopening, stadiger sluiter, of beide toegepas word. As die kamera op Auto-ISO modus is, kan die kamera dalk die ISO dienooreenkomstig verhoog vir dieselfde effek.

Exposure Time Beligtingstyd hoe lank die kamera sensor aan lig blootgestel word – sien sluiterspoed (Shutter speed).

Extension chord Verlengkabel ‘n kabel waarmee die flits van die kamera af gebruik word. Baie moderne flitse word met draadlose tegnologie (optiese of radio sein) geaktiveer wat die nodigheid van so kabel uitskakel.

Extension tube Verlengbuis ‘n Buis wat tussen die kamera en die lens gekoppel word vir makro fotografie.

Eyepiece Oogstuk Venstertjie waardeur mens kyk om die beeld te bepaal (dit verwys nie na die digitale skermpie op die kamera nie).

— F —

F/Stop F/stop met “stop” in Afrikaans uitgespreek. Die term verwys na die individuele syfers wat die grootte van die lensopening (Aperture) bepaal. Die term reflekteer die meganiese werking van die eerste kameras toe verskeie lensopeninge in ‘n plaat aangebring was wat geskuif was tot dit stop by die volgende opening. Latere lense het met ‘n ring verstel wat “click stops” gehad het op die betrokke openinge. Moderne verstellings vind op die kamera plaas. Sien ook “Stop”.

Field of view Gesigsveld ‘n Lens se gesigsveld dui die hoek aan hoe wyd of nou die area is wat op die kamera sensor geprojekteer word. Dit is eweredig aan die fokale lengte (vir ‘n gegewe sensor) en in normale gesprekke word die fokale lengte gebruik as aanduiding, eerder as die grade.

Fill in light Invulbeligting – die term moes meer korrek invul-”verligting” gewees het. Dit is lig wat gebruik word om skaduwees “in te vul”. ‘n Sekondêre ligbron naas die hoof ligbron word gewoonlik daarvoor gebruik.

Fill in Flash InvulFlits sien hierbo invulbeligting, in hierdie geval word die kamera flits gebruik om ‘n ander ligbron soos die son se skaduwees ligter te maak.

Filter Filter optiese glas of plastiek wat voor aan die lens vasgeskroef word (ronde filters), of in ‘n houer voor die lens gemonteer word (reghoekige filters). Dit word gedoen om die kleur of die sterkte van die lig te manipuleer. Sommige kameras bied digitale filters as spesiale effekte (sogenaamde “Art filters”) en daar word ook verwys na filters as opsies binne programme soos Photoshop. Die ‘gradient tool’ en gekleurde oorleg (overlays) in sagteware kan ook gebruik word om filters se effek na te maak.

Fish eye lens Visoog lens ‘n Wyehoek lens wat ongeveer 180 grade of meer in die foto wys.

Flare ? verwys hier nie na ‘n ligfakkel nie, maar na interne weerkaatsings in die lens, veral as mens teen ‘n skerp lig in fotografeer. Dit kan helder kolle in die foto veroorsaak, of strepe.

Flash Elektroniese flits ‘n lig in of op die kamera wat binne ‘n breukdeel van ‘n sekonde ‘n lig blits veroorsaak om die lig vir die foto te verskaf.

Flash Bracketing sien onder (Bracketing).

Focal length Fokale lengte In tegniese terme word dit gedefinieer deur die afstand vanaf die agterste nodale punte van ‘n konvensionele lens waarop ‘n skerp beeld gevorm word as die lens op oneindig fous; maar die waarde vir die gewone fotograaf lê daarin dat die syfer ‘n aanduidig gee van hoe wyd of nou die lens se gesigsveld (field of view) is op ‘n bepaalde kamera.

Focal plane Fokale vlak? Dit dui die presiese plek aan waar die lens se beeld projekteer, met ander woorde die vlak waar die film of digitale sensor lê. Op die meeste ernstige kameras word die vlak iewers op die kamera bakwerk aandedui met ‘n sirkel en strepie daardeur. Dit is soms vir tegniese berekeninge nodig om presies te weet waar die vlak lê.

Focal plane shutter fokale vlak sluiter? Dis onder sluiter (shutter) bespreek. Sien ook hierbo onder (focal plane). Hierdie tipe sluiter lê dus reg voor die sensor.

Focus Fokus As werkwoord – om die lens in te stel dat die beeld skerp word. As byvoeglike naamwoord dui dit op die mate waarin die onderwerp skerp uitgebeeld is.

Focus peaking ? ‘n Opsie op digitale kameras waar die kamera die per-hand fokus (manual focus) bystaan deur die deel van die foto wat in fokus is te merk. Die fotograaf draai dan net die lens tot die deel wat belangrik is, uitgewys word. Dis baie handig waar ou lense van die 1970’s en 1980’s nog met passtukke (adapters) op kameras gebruik word.

Focusing screen skerm – Die term “instelmatglas” bestaan as ‘n studeerkamer woord, ‘n woord wat nog verwys na ou plaat kameras toe die fotograaf met ‘n doek oor die kop na ‘n beeld op ‘n mat glas gekyk het. Dit is bloot die glas skerm in reflekskameras onder die pentaprisma waarop die beeld gevorm word. Mens kyk deur die oogstuk en deur die prisma na hierdie beeld. In sommige refleks kameras is hierdie skermpie verwisselbaar.

Frame (Framing) Raam (a) ‘n Werkwoord wat die fotograaf se denke/keuses/beplanning beskryf oor wat presies in die foto verskyn en wat nie. Deur die kamera effens vorentoe, agtertoe, of links, regs, op, en af te beweeg, “raam” die fotograaf ‘n ander prentjie. Hierdie proses sluit in denke oor wat om te kommunikeer, wat om te beklemtoon, komposisie, impak, en so meer. (b) Selfstandige naamwoord: Digitale streep al om die rand van die foto; of ‘n fisieke raam soos Oupa se portret teen die muur.

Front curtain sync ? Die naam van ‘n funksie op kameras wat die flits sinchroniseer om die ligstraal af te gee presies wanneer die sluiter oopmaak. Dit is in teenstelling met (Rear curtain sync) wat die flits laat afgaan net voor die sluiter toemaak. Beide tegnieke word saam met ‘n stadige sluiter spoed gebruik sodat bewegende voorwerpe deels deur die flits gevries is, en deels weens die lang sluiterspoed beweging en strepe registreer. Die “curtain” verwys na sogenaamde (focal plane) sluiters, wat in meeste refleks en spieëllose kameras gebruik word.

— G —

Golden Rectangle Goue reghoek? – ‘n Beste-praktyk beginsel mee die komposisie (sien Composition) volgens geometriese verhoudings van die wydte vs die hoogte van die foto afgelei word.

Group Groep – in die konteks van lense word elemente (sien Elements) in groepe saam gemonteer in die groter lens.

Guide Number Gidsnommer – ‘n Getal wat aandui hoe sterk lig ‘n elektroniese flits (Flash) verskaf.

— H —

Harsh Light Harde lig – Lig wat duidelik oorgaan van baie helder lig na byna swart skaduwees, sodat die oorgang so te sê ‘n lyn vorm. Let op die onderskeid tussen “beligting” (Exposure) en “verligting” (lighting). Harde lig is ‘n tipe verligting.

Highlights Glanspunte? Die helderste dele van die foto. Talle digitale kameras het ‘n modus wat hierdie areas kan uitwys op die kamera skerm om die fotograaf teen moontlike oorbeligting te waarsku.

Histogram Histogram ‘n Grafiek wat agter op die kamera se digitale skerm of in rekenaar sagteware die helderheid van die foto grafies voorstel. Gewoonlik is ‘n grafiek wat na regs neig, ligter, en waardes wat links lê die donkerder dele.

Hot Shoe ? Sien onder (Accessory shoe).

Hue Kleur – dis kleur soos ons dit waarneem: rooi, blou, geel, ens. ‘n Alternatewe term sou skakering, of selfs kleurskakering wees.

Hyper focal Distance Hiperfokale afstand – ‘n afstand waarop die lens fokus sodat die velddiepte (depth of field) van voor in die foto tot oneindig aanvaarbare skerpte vertoon.

— I —

Image Stabilizing Beeld stabilisering – Nikon se term is “Vibration Reduction” wat na “vibrasie vermindering” vertaal kan word. Wanneer die konsep bespreek word, word “Beeld stabilisering” gebruik, maar as daar na Canon of Nikon se tegnologie verwys word, is dit algemeen om die afkortings “IS” of “VR” te gebruik, soos dit in hulle produk name voorkom.

Impact Impak/Trefkrag ‘n Unieke kombinasie van tegniese kwaliteit (soos fokus, beligting, kleurversadiging) en kunstigheid (soos komposisie en atmosfeer), wat saamwerk om om die kyker se aandag te trek en ‘n blywende indruk te maak. Dit hang ook van die kyker se persepsie af, soos hoe uniek of ongewoon die onderwerp vir die kyker is.

Incident light Invallende Lig – Die term verwys na die lig wat ‘n oppervlak of voorwerp bereik (in teenstelling met die lig wat deur die oppervlak weerkaats word). Die onderskeid is vir die gebruik van losstaande ligmeters van belang.

ISO ‘n Skaal waarvolgens die kamera sensor se sensitiwiteit verstel kan word. Sedert die ontstaan van fotografie was film se sensitiwiteit uitgedruk volgens verskeie sulke skale, waarvan DIN (‘n logaritmiese skaal), en ASA (‘n rekenkundige skaal), die mees onlangse en bekendste metodes was. Die ou ASA skaal is deur die International Standards Organisation (ISO) oorgeneem, en vandag praat ons sommer van “ISO” om na hierdie skaal te verwys; alhoewel dit in ander velde normale praktyk is om na die ISO dokument nommer en jaar te verwys. Ons kameras het ‘n “ISO” funksie om die sensor se ligsensitiwiteit te stel, en as funksie naam, of as afkorting vir die organisasie, is vertaling van “ISO” dus onnodig, en die Engelse uitspraak “aaisou” kom algemeen voor. Volledigheidshalwe is die dokument nommers ISO 5800:2001 vir kleur negatief film, ISO 6:1993 vir swart-en-wit film, ISO 2240:2003 vir kleur skyfie film, en ISO 12232:2006 vir digitale kamera sensors. Die oorspronklike datums is hier weergegee, maar die standaarde is byna almal later minstens een keer hersien.

— J —

— K —

Kit Lens standaard lens – winkels verkoop gewoonlik die kamera en een of twee lense in ‘n “kit” – ‘n stelletjie wat soms ander bykomstighede soos ‘n geheuekaart, kamerasakkie, en selfs ‘n drukker ook kan insluit. Die Afrikaanse term “Standaard lens” het oorspronklik verwys na ‘n vaste 50mm lens wat saam met 35mm SLR kameras verkoop was – ook so in ‘n stel. Die standaard lens is deesdae ‘n zoem lens, gewoonlik so 17-50mm op APSC-formaat kameras.

— L —

Landscape orientation Landskap orientasie Die foto se orientasie is sodanig dat die langste deel van die reghoek horisontaal is. Sien ook Portret orientasie (Portrait orientation).

Landscape photography Landskap fotografie – fotografering van groot tonele soos berge, valleie.

Lens Lens. Die glas of ander optiese materiaal waardeur lig in die kamera inkom om die beeld te vorm.

Lens Cap Lens Doppie Beskermende dop wat voor en agter lense geplaas word as dit nie in gebruik is nie.

Lens Hood Lens kappie / Lens Kop Ek het laasgenoemde vertaling raakgelees in Weg, Aug 2013, p.85. Buisvormige plastiek of metaal voorwerp wat voor aan ‘n lens heg, en gebruik word om te keer dat ligstrale van die lens se glas af weerkaats en (flare) veroorsaak.

Light tent Ligtent Wit materiaal wat in ‘n boks vorm soos ‘n ‘tent’ om die onderwerp is om lig te versprei (sien Diffuser) en ook om weerkaatsings in blink onderwerpe te beperk. Dit is veral gewild met produk fotografie.

Light meter Ligmeter – ‘n toestel wat die lig sterkte meet en dit uitdruk in terme van ‘n aanbevole stelling op die kamera (Lensopening en/of sluiterspoed). Deesdae is losstaande ligmeters nie meer algemeen in gebruik nie – meeste amateur fotograwe gebruik ‘n ligmeter wat in die kamera ingebou is.

— M —

Macro lens Makro lens – ‘n lens wat spesifiek vir makro fotografie ontwerp is.

Macro photography Makro fotografie – ‘n term wat gebruik word wanneer klein onderwerpe afgeneem word, soos klein blommetjies, juwele, of insekte.

Manual Per hand – verwys gewoonlik na opsies op die kamera of elektroniese flits waar die fotograaf kies om al die stellings self aan te bring in plaas van die kamera se outomatiese beheer toe te laat om dit te stel. Manual Focus verwys na die teenstelling mat autofokus. Dit is gebruiklik om die Engelse term te gebruik as daar na die “M” funksie op die kamera / flits verwys word. Mens kan egter die Afrikaanse term gebruik om te sê dat een of ander verstelling per hand aangebring is.

Manual Handverstelling dis nou nie die boek nie, dit gaan oor die teenoorgestelde van die outomatiese funksies op die kamera, waar die fotograaf sy of haar grys stoffies inspan en self die verstellings maak.

Matrix metering/Multizone metering Matriks Ligmeting ‘n Modus waarmee die ligmeter in die kamera die totale toneel evalueer en volgens ‘n komplekse program die beste verstellings bereken. Tradisioneel meet ligmeters net lig of donker (die sogenaamde persentasie grys), maar sekere kameras word as “3D colour matrix” bemark, waarmee aangedui word dat die onderwerp se kleur en ander faktore ook in ag geneem word.

Megapixel megaspikkel Die basiese element waaruit digitale beelde saamgestel word.

Memory Card Geheuekaart Die verwyderbare geheue waarop fotos in die kamera gestoor word.

Mirrorless camera Spieëllose kamera Die kamera is in die meeste opsigte soos ‘n refleks kamera (sien SLR/DSLR), naamlik dat dit ook kan lense wissel en alle moderne funksies en opsies het. Die grootste onderskeid is dat die spieël en prisma by hierdie kameras verwyder is. Mens kyk na die beeld op die agterste skerm, of op modelle wat soos SLR kameras ‘n oogstuk het, is ‘n elektroniese skermpie vir die oogstuk geïnstalleer. In hierdie opsig neig die kameras meer na die Leica M (sien Rangefinder) ontwerp. Spiëellose kameras bied egter volle outofokus, en dit het geen “rangefinder” meganisme soos Leica nie. Anders as die “rangefinder” kyk mens deur die kamera se eie lens, wat dus die voordele van ‘n refleks kamera (SLR) bied. Die lense kan egter meer kompak ontwerp word omdat die “retrofokus” ontwerp wat vir SLR kameras nodig is, nie noodwendig op hierdie kameras nodig is nie. Vir ‘n ekwivalente sensor grootte kan die spieëllose kameras dus kleiner lense hê, en Olympus en Panasonic maak kameras met halfgrootte sensors om die lense dramaties te verklein – die tipe kameras is uitstekende reisgenote.

Modelling/Pilot light Modelleerlig – ‘n lig wat baie naby aan die flits lig gemonteer word sodat mens die effek van die flits kan bestudeer voor die foto geneem word. Studio flitse skakel die modelleerlig af as die foto geneem word.

Monopod Monopoot Staander met een been wat gebruik word om die kamera te stabiliseer.

Mood Atmosfeer/Stemming/Gevoel – ‘n eienskap wat die foto se trefkrag bepaal.

Motor Drive die Engelse term het verwys na ‘n apparaat wat of onderaan film kameras vasgeskroef was of ingebou was en met ‘n raserige motortjie die film outomaties aangedraai het na die volgende raampie. Dit het baie soos die los battery pakke (“grip” in Engels) gelyk wat deesdae onderaan digitale kameras vasgemaak word. Mense gebruik soms die term ‘motor drive’ om na die ‘burst mode’ of vinnige aksie opsie op digitale kameras te verwys, maar digitale kameras het natuurlik nie ‘n motor wat iets moet aanskuif na ‘n volgende beligting nie, so dit is ‘n anachronisme om “motor drive” vir die vinnige-aksie modusse te gebruik.

MTF MTF “Modulation transfer function” word selde in Afrikaans gesien. Dit is gewoonlik te sien as grafieke op die webwerwe van lens vervaardigers of diegene wat die lens bespreek. Die MTF funksie is ‘n maatstaf van die lens se skerpte.

— N —

Nature photography Natuur fotografie – Fotografie van diere, plante, see lewe, in ‘n natuurlike omgewing wat geen mense of menslike invloed wys nie.

Nature scapes Natuurtonele – Fotografie van landskappe wat geen mense of menslike invloed wys nie.

Noise Grein/Geraas/Kolletjies – Kolletjies wat op die foto verskyn as gevolg van die digitale proses. Die woord grein dateer terug na film, toe soortgelyke kolletjies weens kristalvorming op films voorgekom het. ‘Noise reduction’ kan as ‘Geraasbeperking’ vertaal word.

— O —

Optical zoom Optiese zoem Sien ook Zoem (Zoom) – die keersy is “digitale” zoem wat die lens se zoem funksie simuleer deur die kante af te sny sodat die middel bly.

Overexposure Oorbelig[-ting] Wanneer te veel lig op die kamera sensor geval het, en details verlore raak.

— P —

Pan / Panning die fotograaf gebruik doelbewus ‘n stadige sluiterspoed wat nie die aksie kan vries nie, en volg die aksie deur die kamera terwyl die sluiter oop en toe maak. Dit veroorsaak ‘n smeer effek van die agtergrond terwyl die onderwerp relatief skerp bly. ‘n Afrikaanse term is nie bekend nie.

Panorama Panorama ‘n Wye toneel. Gewoonlik is die beeldverhouding (sien Aspect ratio) sodanig dat die foto besonder wyd in verhouding tot die hoogte is om natuur of ander tonele uit te beeld.

Point of interest Belangstellingspunt – ‘n uitstaande voorwerp of area in die foto wat die kyker se aandag vasvang.

Photography Fotografie – die kuns om fotos te maak. Van die Griekse photon (lig) en Graphein, wat beteken om te skryf – so mens skryf, of verf met lig.

Photojournalism Fotojoernalistiek – fotografie wat menslike interaksie, lief en leed uitbeeld, tipies soos ‘n joernalis dit in ‘n tydskrif of koerant sou aanbied. Nuuswaardighede, rampe, kultuur, sport.

Phone camera Selfoon kamera ‘n Kamera in ‘n selfoon.

Pinhole camera ? Afrikaanse term ontbreek nog. In plaas van ‘n lens word ‘n besonder klein opening so groot soos ‘n gatjie wat spelde in papier steek, gebruik om fotos te neem. Die foto’s benodig baie lang beligting weens die klein opening en dit is nie vlymskerp nie, wat ‘n spesiale kunstige effek oplewer. Op digitale kameras verwyder mens net die lens en plak ‘n stuk swart papier of karton oor die opening in die kamera. Die gatjie moet presies in die middel van die opening aangebring word, en bestudeer die kamera handleiding – sekere verstellings mag nodig wees en bepaalde beperkings kan geld om so sonder lens foto’s te neem. Die kamera word gefokus deur nader of verder van die onderwerp te beweeg.

Pixel spikkel Die basiese element waaruit digitale beelde saamgestel word.

Polarizing filter Polariseringsfilter – ‘n filter wat gebruik word om weerkaatsings te verminder en kleurversadiging te versterk.

Portrait orientation Portret orientasie Die foto se orientasie is sodanig dat die langste deel van die reghoek vertikaal is. Sien ook Landskap orientasie (Landscape orientation).

Portraiture Portret fotografie – In die tradisionele gebruik van die term word verwys na ‘n kop-en-skouers foto waar ‘n menslike model in ‘n studio poseer (dus ‘n herhaalbare foto). Die term sluit egter ook in fotos wat buite geneem is, of waar die model vollengte of halflyf afgeneem is; of nie noodwendig vir die kamera poseer nie. Die term kan ook gebruik word ten opsigte van natuur fotos waar net die kop van ‘n dier afgeneem is.

Post processing [Digitale] Verwerking Die verstelling van foto’s op rekenaar nadat dit geneem was. Verwerking van films in die ou dae was die ontwikkeling proses in die donkerkamer.

Previsualization Vooraf visualisering – ‘n denkproses waarmee die fotograaf beplan hoe die finale foto gaan lyk deur dit vooraf in haar gedagtes te “sien”.

Printer Drukker – Toestel waarmee fotos en dokumente op papier gedruk word.

Program Mode Programvoorkeur – ‘n funksie op die kamera wat die lensopening en sluiterspoed outomaties stel. Mens kan in die algemeen van ‘n “programfunksie” praat, maar as daar na die kamera se “P” funksie verwys word, is die Engels aanvaarbaar.

PSSA FVSA – Die Photographic Society
of South Africa het ‘n Afrikaanse naam: Fotografiese Vereniging van Suid Afrika. Hulle webwerf is by http://www.pssa.co.za.

Purple Fringing ? – ‘n Pers rand wat lags onderwerpe verskyn as die kontras hoog is. Hierdie is ‘n vorm van (chromatic aberration).

— Q —

— R —

Rangefinder camera ? Die kamera verwys na die tipe kameras soos die Leica M reeks, asook die Fuji XPro1 en soortgelyke modelle wat ‘n beeldsoeker links bo die lens het. Die fotograaf kyk dus nie deur die kamera se lens nie, en parallaks foute kan ontstaan as jy te naby afneem. Die Leica by name het geen outofokus nie, en die “rangefinder” is ‘n spesifieke meganisme waarmee proses om die lens per hand te fokus, vergemaklik word. In ander opsigte is die kamera identies aan die moderne spieëllose (sien mirrorless) digitale kameras.

Raw ‘n Lêer formaat waarin digitale kameras ‘n foto stoor sonder dat die in-kamera verwerking plaasgevind het, wat toegepas word met die stoor van ander formate. Ek is nie bewus van ‘n Afrikaanse vertaling nie.

Rear curtain sync ? dit is saam met (Front curtain sync) bespreek. Afrikaanse term nog nie gevind nie.

Red eye Rooi oe Wanneer ‘n elektroniese flits te naby aan die kamera lens is, weerkaats die agterkant van ‘n mens of dier se pupil en dit veroorsaak ‘n rooi kleur in die geval van mense.

Remote release/cord Afstandbeheer ‘n kabel of deesdae ook ‘n draadlose (radio, infra-rooi of Bluetooth) apparaat waarmee ‘n fotograaf die kamera se sluiter aktiveer sonder om die kamera se knoppie te druk – dit word gedoen wanneer dit belangrik is om geen vibrasie te veroorsaak nie, byvoorbeeld met lang tydopnames. Die radio gebaseerde opsies gee aan die fotograaf die geleentheid om van ver af die kamera te aktiveer.

Resizing kan as ‘Grootte verstelling’ vertaal word, bv in ‘n kompetisie se reëls. Maar as mens na ‘n rekenaar funksie verwys, is die Engels aanvaarbaar, bv Photoshop se ‘Resize’ opsie.

Resolution Resolusie Die mate waarin fyn detail in ‘n onderwerp weergegee word. Digitale sensors en rekenaar skerms word aangedui in terme van die aantal piksels op die X en Y as van die beeld. Lense se resulusie word in lynpare per millimeter aangedui. Rekenaar drukkers se vermoë word ook in terme van hulle resolusie gemeet.

Reversal ring Omkeringsring ‘n Koppelstuk wat dit moonlik maak om die lens agterstevoor aan die kamera te koppel vir ekstreme makro fotografie.

Rule of thirds Reël van derdes – as mens die foto vertikaal en horisontaal in derdes verdeel, word dit as goeie praktyk beskou om die onderwerp op die kruispunte van die denkbeeldige lyne te plaas.

— S —

Saturation Kleurversadiging – beskryf hoe ryk en helder kleure is. Indien die “Saturation” opsie in Photoshop of ‘n ander rekenaar program bedoel word, gebruik liewer die Engelse term, aangesien dit die naam van die program se funksie is. Die Anglisisme “saturasie” kan gerus maar plek maak vir die Afrikaanse “kleurversadiging”.

Scene modes Toneel Modusse Kameras wat op amateurs of beginner fotograwe gemik is, het opsies om die kamera in spesiale modusse te plaas wat die kamera reg stel vir die situasie, byvoorbeeld landskappe, portrette, makro fotos, troeteldiere, sport en so meer. Die kamera se verstellings is ontwerp om outomaties die beligting, fokus en ander kombinasies te gebruik wat vir die betrokke situasie optimaal sou wees – byvoorbeeld die sport opsie sal tipies prioriteit gee aan ‘n hoë sluiterspoed.

Self timer Die Afrikaanse woord is Outomatiese ontspanner. Die Afrikaans verwys na ‘n hefboom op ou film kameras wat gedraai was om ‘n veer op te wen. Die hefboom het oor ‘n tydsverloop van so tien sekondes teruggedraai (“ontspan”), en dan die kamera se sluiter geaktiveer. Hierdie tydsverloop het die fotograaf kans gegee om self voor die kamera te gaan staan en in die foto te verskyn. Op moderne digitale kameras is dit ‘n elektroniese funksie wat meer komplekse opsies kan bied, byvoorbeeld om die tydsduur te stel, of die aantal fotos wat neem nadat die tyd verstreke is. Vir my gevoel verwys die Afrikaanse “ontspan” na uitgediende tegnologie, en dit mis die belangrike begrip dat tyd verloop voor die sluiter aktiveer. Ek is meer gemaklik met die Engelse term as die naam van ‘n kamera funksie, of ek sal ‘n Afrikaanse term soos “Tydsverloop funksie” verkies.

Sensitivity Sensitiwiteit van die kamera se sensor gemeet in ISO, sien onder ISO.

Sensor Op Afrikaans en Engels dieselfde uitgespreek. ‘n Lig sensitiewe elektroniese skyfie (chip) op die kamera se stroombaan wat presies agter die lens geplaas word sodat lig daarop val as die sluiter oopmaak. Die kamera se elektronika registreer die hoeveelheid lig, en verwerk die inligting as ‘n foto.

Shadow Skaduwee – verwys in fotografie na die details of informasie wat in die donkerder dele van die foto sigbaar is.

Sharpening Skerp Maak – die Afrikaanse term verwys meer na ‘n aksie soos om ‘n potlood skerp te maak; en ‘opskerp’ is iets wat meer na kennis verwys. Ons het nie ‘n term wat spesifiek na die ‘unsharp masking’ tegniek/algoritmes verwys nie; en ‘skerpmaak’ is dus die naaste Afrikaanse term. Plaas miskien die Engelse term in hakies agter die Afrikaans om duidelikheidshalwe in dokumentasie.

Shutter Sluiter ‘n Meganisme in die kamera wat normaalweg lig van die sensor af blokeer, en dan vinnig oopmaak en weer toemaak om genoeg lig vir die foto deur te laat. Die spoed waarteen die sluiter oopmaak en weer toemaak, kan gestel word, en dit het kreatiewe implikasies vir die finale resultaat. Die meeste kameras wat amateur fotograwe gebruik, het (focal plane) sluiters, wat beteken die sluiter lê reg voor die sensor. Kameras met vaste lense en ander tegniese kameras het soms die sluiter in die lens. Die tipe sluiter het sekere implikasies vir aksie fotografie en vir sinchroniesasie met elektroniese flits.

Shutter Priority Sluiterspoed voorkeur – die Afrikaanse term is ‘n studeerkamer woord. In die spreektaal word die simbool op die kamera (bv “TV” vir Canon) gebruik, of gebruik die Engelse term aangesien dit ‘n funksie op die kamera is. Dit verwys na ‘n modus waarin die fotograaf prioriteit/voorkeur gee aan die sluiterspoed en dit self instel. Die kamera stel dan die lensopening (Aperture) om teen ‘n gegewe ISO die foto te belig.

Shutter Release Button Sluiter knop van die kamera se sensor gemeet in ISO, sien onder ISO.

Shutter Speed Sluiter spoed die tydsduur wat die sluiter oopbly voor dit weer toegaan. Dit word meestal as ‘n breukdeel van ‘n sekonde aangedui, sodat 15 vir 1/15 sekonde staan, of 250 vir 1/250. Wanneer besonder lang spoed gebruik word wat langer as ‘n sekonde duur, sal die letter ‘s’, of ” of die getal in ‘n ander kleur vertoon word om te wys dat dit nou sekondes ipv ‘n breuk is. So sal 15″ dui op 15 sekondes.

Single Autofocus (AF-S) Eenmalige Outofokus Die kamera fokus as jy die sluiter (of die AF knop) druk, en as dit fokus verkry het, hou die kamera op met fokus. Jy moet die knop los en weer indruk om weer te fokus. Met die alternatief (sien Continuous Autofocus) hou die kamera aan fokus solank jy die knop inhou.

SLR/DSLR camera [Enkellens] Refleks kamera Die ‘enkellens’ dateer van die vorige eeu toe daar ook dubbellens refleks kameras beskikbaar was. Daardie voorvoegsel kan seker nou maar wegval. ‘n Afrikaanse term wat ek al raakgelees het, is ‘lenskamera’; maar alle kameras het tog lense, en die SLR se spesiale onderskeid is nie dat hy kan lense wissel nie. Spieëllose kameras asook die Leica (sien rangefinder) ontwerp kan ook lense wissel. Dis die ‘Refleks’ in die ontwerp wat betekenis dra en die kamera sy spesiale onderskeid gee. Gebruik liewer die term “refleks kamera”. ‘n Spieël agter die lens weerkaats die beeld op na ‘n fokus skerm (sien focusing screen). Daardie beeld word met ‘n prisma regop gedraai, en deur die oogstuk sigbaar gemaak. As die sluiter knop gedruk word, klap die spiëel op om die pad na die film of digitale sensor oop te maak. Na die foto geneem is, sak die spieël weer terug. Vir sport en wildlewe waar vinnige aksie plaasvind is hierdie ontwerp veelsydig en akkuraat; maar dit het die nadeel dat die kameras en veral hulle lense groot en bonkig is. Sien ook die spieëllose (mirrorless) en (rangefinder) ontwerpe vir alternatiewe.

SnapshotKiekie, gelukskoot, steelfoto. Die woord verwys na ‘n foto wat vinnig, byna onnadenkend, sonder omvattende beplanning of voorbereiding geneem word, uit die hand, sonder driepoot of ernstige toerusting. Daarmee word ook bedoel dat so foto informeel is, as ‘n persoonlike rekord, en dus nie bedoel is om as kunswerk uitgegee te word, of as ‘n amptelike, publiseerbare foto uitgegee te word nie.

Snoot – ‘n buisvormige hegstuk voor aan ‘n flits om die lig tot ‘n kleinerige kol te beperk. Die Afrikaanse Kolligflits vewys na die kombinasie van die passtuk en die flits; of na die effek daarvan.

Soft Box – ‘n boksvormige raam met wit materiaal vooraan ‘n studio lig om baie sagte lig (Soft Light) te bied. Die Engelse term word algemeen gebruik. Sien ook (diffuser).

Soft Light Sagte lig Lig wat sodanig versprei is dat die oorgang van lig na skaduwee baie geleidelik voorkom. In teenstelling, sien Harde Lig (Harsh Light).

Spherical aberration Sferiese afwyking Sien (Aberrations). Die term verwys na ‘n optiese afwyking in lense wat veroorsaak word deur die sferiese vorm van ‘n lens.

Spot metering [Presiese] Punt Ligmeting ‘n Modus waarmee die ligmeter in die kamera slegs die liglesing van ‘n spesifieke punt in die foto neem. Op my kamera beslaan die punt slegs 1.5% van die totale foto. In ou kameras was daardie punt in die middel van die foto, maar baie moderne kameras gee ook ‘n opsie om die punt elders te plaas. Dit val gewoonlik saam met ‘n soortgelyke punt waar die fotograaf kies waar om te fokus.

Star trails Sterkringe/SterStrepe Die kamera word in die nag na die hemelruim gerig en ‘n foto word geneem met so lang beligtingstyd (3-7 ure) dat die aarde se draaibeweging strepe van die sterre se lig oor die foto maak. As die kamera reg Suid of reg Noord wys, is die strepe sirkelvoormig. Met digitale fotografie word die kamera sensor warm, en om geraas in die foto te verminder word talle fotos na mekaar teen korter beligtingstye van enkele sekondes geneem. Die fotos word later op ‘n rekenaar tot een enkele beeld saamgevoeg.

Still Life Stillewe ‘n Alternatiewe Engelse term is “Table top” omrede die foto gewoonlik ‘n klein toneel bevat van voorwerpe wat op ‘n tafel gerangskik kan word.

Stop Stop in Afrikaans uitgespreek. Die term verwys na ‘n volle eenheid verandering in beligting. As die beligting toeneem, beteken een stop dat dubbel die lig op die kamera sensor val. Een stop minder, beteken dat die lig op die sensor halveer. Die stop kan verwys na lensopening, of sluiterspoed, of na die sensor se sensitiwiteit (ISO). In laasgenoemde geval val daar nie meer of minder lig op die sensor nie, maar die sensitiwiteit van die sensor verander dienooreenkomstig.

Studio flash Studio flits ‘n Sterk elektroniese flits wat vir gebruik in ‘n studio en koppelstukke kry soos sambrele, “soft-boxes”, ‘n “snoot” om die lig te beheer. Dit word gewoonlik met 220V elektriese krag gedryf, alhoewel sommige tipes battery pakke het vir buite gebruik.

— T —

Texture Tekstuur Kenmerk van ‘n voorwerp se oppervlak.

Teleconverter ‘n passtuk tussen ‘n kamera en ‘n lens wat die lens se fokale lengte verleng met die helfte tot dubbel sy lengte, afhangend van die tipe “Teleconverter”. Die Afrikaanse term “tele-omsetter” is ‘n studeerkamer woord, en die Engels word algemeen gebruik.

Telephoto lens Telefoto lens Lens met ‘n lang fokale lengte (nou hoek).

Time Exposure Tydopname ‘n Foto wat met ‘n baie stadige sluiter spoed van een sekonde of langer geneem word.

Time Lapse Tyd interval? ‘n Reeks fotos word teen spesifieke intervalle (sê elke 5 minute, of elke uur, ens) geneem.

Touch Screen Raakskerm Die skermpie agter op moderne digitale kameras het soms die opsie dat mens daaraan kan raak om funksies te kies, eerder as om via knoppies op die kamera deur al die opsies te navigeer.

Tripod Driepoot Staander wat gebruik word om die kamera te stabiliseer teen vibrasie. Dit is ook belangrik in landskap en ander tipes fotografie om die komposisie tydsaam en deurdag saam te stel.

Truncate Af(ge)sny Die term word gewoonlik gebruik as die punt van ‘n dier se stert, of ‘n poot, of iets net te lank was om in die raampie te verskyn, en sodoende ‘afgensy’ was. Dis gewoonlik ‘n nalatige fout omdat die fotograaf nie opgelet het nie en die kamera effens kon skuif. Uiteraard is daar ook gevalle waar kreatiewe fotograwe afsnyding doelbewus toepas, sien (Crop).

TTL‘n Afkorting vir “through the lens”, wat na ‘n funksie in elektroniese flits fotografie verwys waar die kamera se ingeboude ligmeter die flits beheer, in teenstelling met ouer tipes outomatiese flits fotografie wat ‘n ‘n sensor in die flits self het (TTL modus vs A modus op Nikon flitse). In die algemeen word die afkorting net so in Engels gebruik: “Tee-tee-el”, en dit klop met my beginsel om tegniese funksies in Engels te hou.

— U —

Underexposure Onderbeligting Foto wat te donker is.

— V —

Viewfinder – verwys na die plek waar mens inkyk om die beeld in/deur die kamera te sien. Daar is nie ‘n lekker Afrikaanse term nie (“Venstertjie” / “beeldsoeker” val maar swaar op die oor). Die term “oogstuk” verwys meer na die Engelse term “Eyepiece”, en kan soms as ‘n sinoniem gebruik word.

Vignette ? Die woordeboek se vertaling ‘vinjet’ verwys na ‘n krul versiering in skilder kuns. In die konteks van fotografie beteken die Engelse woord dat die lens ‘n afwyking het om in die middel die beeld helder te vertoon en dat die beeld effens donkerder raak na die kante toe. Dit kan ook tydens digitale verwerking kunsmatig aangebring word. Ek het nog nie ‘n Afrikaanse vertaling hiervoor opgespoor nie.

— W —

Washed out Uitgewas Foto of dele daarvan wat so oorbelig (sien overexposed) is dat die inligting daarin nie herwin sal kan word met digitale verwerking nie.

Wide angle lens Wyehoek lens ‘n Lens met ‘n kort fokale lengte. In praktyk beteken dit vir die fotograaf dat die lens ‘n wye hoek van ‘n toneel inneem.

— X —

— Y —

— Z —

Zoom Zoem Afrikaans en Engels word dieselfde uitgespreek. Zoem lense se fokale lengte kan verstel word. Zoem as werkwoord is die aksie om die fokale lengte te verstel, en as byvoeglike naamwoord is dit ‘n aanduiding dat so lens se fokale lengte verstelbaar is.